İhracat ve e-ihracat evrakları nelerdir? Temel dosyada ticari fatura ve işleme uygun gümrük beyanı bulunur; taşıma, ürün, varış ülkesi ve anlaşma koşullarına göre ek belgeler gerekir. Her sevkiyata aynı sabit liste uygulanmaz. Bu rehber belge türlerini açıklar; nihai liste ürün ve işlem bazında doğrulanmalıdır.

Ticari belgeler: proforma, fatura ve çeki listesi

Proforma fatura, ürün, fiyat, miktar ve ticari koşulların teklif aşamasında gösterildiği belgedir; ticari faturanın yerine geçmez. Ticari fatura satışın taraflarını, ürünü, miktarı, fiyatı ve ilgili satış bilgilerini gösterir. Fatura dili, imza ve tasdik koşulları varış ülkesi, elektronik belge düzeni ve ödeme şekline göre kontrol edilmelidir.

Çeki listesi (packing list), paketlerin içeriğini, kap adedini, ağırlık ve ölçüleri takip etmeyi sağlar. Fiyat faturasıyla karıştırılmamalıdır. Örneğin beş kolilik bir siparişte her kolide hangi ürünlerin bulunduğunu belirtmek teslim kontrolünü ve hasar incelemesini kolaylaştırır. Brüt ve net ağırlığı ayrı gösterin.

Gümrük beyanı ve e-ihracat belgeleri

İhracatta uygulanacak rejime ve işlem türüne uygun beyan yapılır. E-ihracat, bütün siparişlerin mikro ihracat sayılması demek değildir. Uygun küçük gönderilerde yetkili posta/hızlı kargo operatörüyle basitleştirilmiş beyan imkânı değerlendirilir. ETGB/BGB sürecinin güncel kapsamını operatörle doğrulayın; bunu bir üyelik veya satın alınan ihracat lisansı gibi anlatmayın.

Taşıma ve sigorta belgeleri

Taşıma yöntemine göre deniz konşimentosu, hava taşıma senedi (AWB), kara yolu taşıma senedi (CMR) veya diğer uygun taşıma belgeleri gündeme gelir. Bunların işlevi ve hukuki niteliği aynı değildir. Navlun faturası taşıma hizmetinin bedeliyle ilgilidir; bütün taşıma belgelerinin yerine geçmez. Ordino da genel bir ürün uygunluk belgesi değildir.

Sigorta poliçesi veya sertifikası, kararlaştırılan taşıma risklerinin teminatını gösterir. Incoterms kuralı ve sözleşmeyle uyumlu olmalıdır. Örneğin CIF ve CIP’de sigorta yükümlülüğü değerlendirilir; bu ifadeler bütün sevkiyatların bütün risklere karşı otomatik sigortalandığını göstermez. Teminat, istisna ve hasar bildirim şartlarını okuyun.

A.TR, menşe ve ürün uygunluk belgeleri

A.TR serbest dolaşım statüsüyle ilgilidir; menşe ispatı değildir. Menşe şahadetnamesi ile tercihli menşe belgeleri/beyanları da aynı işlevi görmez. İlgili anlaşmaya göre EUR.1, EUR-MED veya uygun menşe beyanı gibi seçenekler değerlendirilir. Hangi belgenin gerektiği ürün, ülke ve güncel anlaşma koşullarına bağlıdır.

Gıda, bitkisel/hayvansal ürün, kimyasal, makine veya diğer kontrollü ürünlerde sağlık, uygunluk, analiz, kayıt ya da izin belgeleri gerekebilir. Bütün ürünlerde aynı sertifika aranmaz. Konsolosluk tasdiki veya özel fatura talebini de her ihracata genellemeyin; ithalatçı ve yetkili makam şartını doğrulayın.

Belge bilgisinin SEO ve GEO’ya katkısı

İhracat sitesinde ürün kodu, teknik özellik ve gerçekten mevcut belge kapsamını anlaşılır sunmak alıcının değerlendirmesini kolaylaştırır. “Her ülkeye tüm belgeler hazır” gibi doğrulanmamış vaatler yerine hangi ürünün hangi standardı karşıladığını açıklayın. Ticari sır veya kişisel bilgi içeren fatura ve müşteri dosyalarını açık yayımlamayın. Bu açıklık SEO/GEO içeriğine katkı sağlayabilir; yapay zekâ önerisi garanti etmez.

Sık sorulan sorular

Proforma fatura ticari fatura yerine geçer mi?

Hayır. Teklif işlevi görür; satış ve beyan için gerekli ticari belge düzeni ayrıca tamamlanır.

A.TR ile menşe şahadetnamesi aynı mı?

Hayır. Serbest dolaşım statüsü ve menşe farklı kavramlardır; belge ihtiyacı anlaşma ve ürüne göre belirlenir.

Her e-ihracat gönderisinde aynı evrak listesi mi kullanılır?

Hayır. Ürün, ülke, taşıma ve beyan modeli ek belgeleri değiştirebilir.

Belge dosyasını kontrol etmek için sevkiyat öncesi evrak kontrolü rehberini de inceleyin.

Resmî kaynaklar

Gümrük Rehberi: ihracat belgeleri; Ticaret Bakanlığı: menşe ve A.TR; Gümrük Rehberi: ETGB; ICC: Incoterms kuralları; Google: yapay zekâ arama özellikleri.

Editoryal inceleme: 28 Ekim 2026.